Son birkaç yıldır kayak sporuna ilgim hat safhaya ulaştı. Yılda bir 4-5 günlük uzun bir kayak tatili, yılda 2-3 defa da kısa kayak turlarıyla yetkinliğimi arttırmaya çalışıyorum. Tabi bu ilgi, işin teorisine de merak duymayı beraberinde getiriyor ama internette bu konuda doğru dürüst kaynak bulmak pek mümkün değil. O yüzden, bu zamana kadar pek çok farklı kaynaktan bulup derlediğim mini kaynakçamı burada paylaşmak istedim.

Kayak Disiplinleri

Alpin: Bunlardan en bilineni, Alpin kayak disiplini. Düzeltilmiş / ezilmiş kayak pistlerinde, ayak parmaklarının ve topuğun kayağa sıkıca tutunduğu kayaklarla yapılan kayak sporu bu disipline giriyor.

Nordic: Özel olarak düzeltilmiş / işlenmiş pistlerin dışında yapılan ve sadece ayak uçlarından kayağa tuttanan dar kayakların kullanıldığı kayak disiplinine de Nordic adı veriliyor. Bu disiplinde topuklar serbest olduğu için kayakçı viraj alırken dizleri neredeyse kara değiyor. Bu sayede işlenmemiş karlı zeminde kaymak daha kolay oluyor. Nordic disiplinini iki alt kategoriye ayırmak mümkün: Telemark ve Cross Country (XC). XC’nin Telemark’tan en büyük farkı ise daha hafif, ince ve sürtünmeyi azaltmak için mumla kaplanmış kayakların kullanılması.

Serbest: Son dönemlerde popülerliği artan bir başka kayak disiplini de Serbest Stil. Engeller ve çeşitli eğimlerin bulunduğu pistlerde akrobatik hareketler yapmayı temel alan kayak türleri bu disiplin içine giriyor.

Snowboard: Amerika’da sörfçüler tarafından kış sporlarına uyarlanan, iki ayağın birden tek parça geniş bir kayağa tutturulması ile yapılan kayak sporudur. Her türlü kar üstünde yapılabiliyor.

Skiboard / Snowblade / Bigfoot: Snowboard’tan sonra Alpin kayağının pabucunu dama attıran bir başka yeni disiplin ise Kneissl Dachstein’ın ürünü Bigfoot ile başladı. Çok kısa (60-100cm) kayaklarla yapılıyor. Kısa kayaklar hızı bir miktar düşürüyor ama daha fazla manevra kabiliyeti kazandırıyor.

Kayağa Başlarken

Bu spora ilgi duyanlara önce Alpin disipline ile başlamaları tavsiye ediliyor. Gerçi snowboard diğerlerinden çok farklı bir disiplin ama yine de önce alpin kayağını öğrenmenin daha iyi olduğunu ve diğer disiplinleri daha sağlıklı / güvenli öğrenmeyi sağladığını söyleyenlerin sayısı oldukça fazla.

Ekipman Seçimi

Ayakkabı: Kayak malzemeleri seçiminde kuşkusuz en çok dikkat edilmesi gereken malzeme kayak ayakkabısı. Ayağa uygun bir ayakkabı, vücuttan kayaklara enerji iletimini verimli ve rahat bir şekilde gerçekleştirecek, performansı artıracaktır. Yeni başlayanlar daha rahat, daha az tepki veren ayakkabılar seçebilir. Seviye arttıkça, daha iyi tepki veren ayakkabılar tercih etmek doğru olacaktır.

Kayak Bağlamaları: Ayaklarınızı kayağa sabitlemek için kullanılan aparatlar. Sabit ve ayrılabilir olarak iki çeşittir.Sabit bağlar artık neredeyse hiç kullanılmamaktadır. Ayrılabilir bağlar, düşme anında kayakları serbest bırakarak sakatlanmayı önlediği için maliyetinin yüksek olmasına rağmen daha çok tercih edilir hale gelmişlerdir.

Kayak Batonu: Batonlar dönüşlerde denge sağlamak ve tırmanışlarda destek almak için kullanılırlar.

Kayak: Kar koşulları, yetenek ve kullanım amacına göre değişik kayak çeşitleri bulunmaktadır. Bu kayaklar kullanılan materyal, sertlik, uzunluk ve kenar kesim gibi özellikleri bakından farklılıklar gösterirler. Bir kayağın en önemli karakteristikleri:

  1. Kenar Kesimi: Kenar kesimi milimetre cinsinden bir kayağın burun, bel ve kuyruk genişliği arasındaki farktır. Kayağın profilinde görülen kavisdir. Kenar kesimi küçük olan kayaklarda dönüş sırasında kayağın kenarını bütünüyle kar ile temas ettirip dönüş yapmak daha fazla çaba ve tecrübe ister. Diğer taraftan, büyük kenar kesimli kayaklar hafif bir basınç uygulanarak kenar üzerine yatırılabilir. “Şekilli” kayak adı verilen bu kayaklar yeni başlayanlar ve orta düzey kayakçılar için carving dönüşü kolaylaştırır.
  2. Kenar Kesim Yarıçapı: Kenar kesim ve kenar kesim yarıçapı terimleri kayağın nasıl döneceğini açıklamak için kullanılır fakat aslında birbirinin zıttıdırlar. Kenar kesim yarıçapı kayağın kenarına teğet yerleştirilen hayali bir dairenin yarıçapıdır. Metre cinsinden ölçülür. Kenar kesimi ne kadar büyükse (derinse), bu daire (dolayısıyla yarıçapı da) o kadar küçüktür. Diğer bir değişle kenar kesim yarıçapı kayağın kenarı üzerine yatırıldığında yapacağı dönüşün büyüklüğüdür.
  3. Kayak Genişliği: Kayağın bel genişliği (bağlamaların altındaki genişlik) kayağın değişik koşullarda davranışını belirler. – Yumuşak, derin kar veya toz kar daha fazla yüzerlilik gerektirir, bu yüzden geniş bel genişliği uygundur. Toz kar kayaklarında bu ölçü tipik olarak 70mm üzerindedir. – Ezilmiş ve yarı ezilmiş karışımı bölgelerde bu genişlik 65-70mm arasındadır. – Tam ezilmiş, sert karda daha az yüzerlilik gerekir. Sadece bu tür kar için tasarlanmış kayaklarda bel genişliği genellikle 65mm altındadır.
  4. Esneklik: Bir kayağın esnekliği, veya boyutsal sertliği, nerede ve nasıl kayılabileceğini büyük ölçüde etkiler. Esnekliği sert olan kayaklar yüksek hızlarda ve ezilmiş sert yüzeylerde oluşan şokları emebilirler. Bu tür kayaklar yarış pistleri gibi sıkıştırılmış sert zeminlerde hızlı kayan ileri düzey kayakçılar için tasarlanmıştır. Sert kayaklarda doğru dönüş tekniği uygulayabilmek daha çok beceri gerektirir. Daha esnek bir kayak daha yavaş hızlarda dönebilir, ve daha kısa dönüşler yapabilir. Orta sertlikteki kayaklar orta düzey kayakçılar, yumuşak esneklikteki kayaklar da daha çok yeni başlayanlar için uygundur. Kayakların esnekliklerini onları yerde dik dururken orta yerinden itip esneterek karşılaştırabilirsiniz.

Özet Olarak

Kayarken hız isteyenler, kenar kesimi düz, uzun ve dar kayakları tercih etmeli. Bu kayaklar yüksek hızlarda şoklardan korunmak amacıyla daha sert malzemelerden imal edilirler. Kenar kesimi düz olduğu ve boyu uzun olduğu için manevra yapmak zordur.

Uzmanlığınız az ise daha yavaş, kolay kontrol edilebilir kayakları, yani kenar kesimi kavisli (carving), daha kısa, geniş ve esnek kayakları tercih etmeniz lazım.

Kayak Dersleri

İşte size süper bir kaynak! 7 kısa video ile temel kayak eğitimi 🙂

Learn to ski (Chapter 1 – Philosophy of skiing)
http://www.youtube.com/watch?v=aofTCdhlyyY&NR=1
Learn to ski (Chapter 2 – The dynamic basic position)
http://www.youtube.com/watch?v=ssNHAXGVlKs&NR=1
Learn to ski (Chapter 3 – Basic movements)
http://www.youtube.com/watch?v=6E_TEg41zL4&feature=related
Learn to ski (Chapter 4 – From Wedge to Parallel Skiing)
http://www.youtube.com/watch?v=1nlhcYhTEgg&feature=related
Learn to ski (Chapter 5 – From blue to red terrain)
http://www.youtube.com/watch?v=qIGew5K2I-U&feature=related
Learn to ski (Chapter 6 – The Fundamental of Carving)
http://www.youtube.com/watch?v=DvpPKXEufgQ&feature=related
Learn to ski (Chapter 7 – Short Turns)
http://www.youtube.com/watch?v=itGgTmMs4GA&feature=related