14 Temmuz’da tüm gün Yalın Enstitütü’nün “Otomotiv Yan Sanayiinde Kriz Yönetimi, Ayakta Kalma ve Güçlenme Stratejileri” adlı seminerindeydim. Semineri hazırlayan ve sunan tanıdık bir simaydı: Ali Rıza Yönel.

Seminerde en çok ilgimi çeken konu “Yatai Hoshiki” konsepti oldu. Yatai Japanya’da yaygın olan seyyar yiyecek tezgahlarına verilen ad imiÅŸ. Hoshiki ise metot ya da yol anlamına geliyormuÅŸ. Dolayısıyla “Yatai Hoshiki” de “Yatai Metodu” anlamına geliyor ve üretimde Yatai mantığını uygulamayı ifade ediyor.

Yatai mantığında organize edilen üretim süreci bir operatörün bütün operasyonları yaptığı hücrelerden (Süper Hücre) oluÅŸuyor. Bir operatör bütün ürün veya hizmetten baÅŸtan sona sorumlu olduÄŸu için büyük verimlilik artışları olduÄŸu tespit edilmiÅŸ. Japonya’daki bir yan sanayide Yatai Hoshiki uygulaması devreye alındıktan sonraki 3 sene içerisinde stok çevrim hızı %33, verimlilik %19 artmış. Iskarta oranı %68, Müşteri ÅŸikayetleri ise %43 aÅŸağıya inmiÅŸ.

Verilen örnekler arasında Canon’un Japonya’daki fax makinesi üretim tesisi de vardı. Tesiste üretim bandı yaklaşımından Yatai Hoshiki’ye geçildiÄŸinde büyük oranda personel tasarrufu saÄŸlanmış. Önceden herbiri tek bir operasyon yapan ve bir fax makinesi montajı yapmak için gerekli 100+ operasyona karşılık 100+ çalışan varken ÅŸimdi 100+ operasyonu tek başına yapan 30+ süper hücre olduÄŸundan ve bunların bir önceki hat düzenine kıyasla aynı miktarda üretimi gerçekleÅŸtirebildikleri anlatıldı.

Hatta benzer bir dönüşüm hikayesinin Sanyo’da nasıl gerçekleÅŸtirildiÄŸine dair bir video da izledik. Oldukça etkileyiciydi. Bu yaklaşım üretim bandı yaklaşıma kıyasla daha iyi 

• iÅŸ akış zamanları,
• ayar ya da model deÄŸiÅŸtirme zamanları
• ara stok ve bitmiÅŸ ürün stoÄŸu
• ıskarta ve yeniden iÅŸleme oranları
• işçilik verimliliÄŸi
• alan
• iÅŸ tatmini ve sahiplenme
• izlenebilirlik

 sağlıyor.

Tabi seminerde bulunan birçok kişi (özellikle bazı Yan Sanayi patronları) üretim bandına kıyasla bu yaklaşımının nasıl daha iyi iş akış süresi ve iş gücü verimliliği getireceğini pek anlayamadı. Özellikle bir operatörün 100 civarı işlemi tek başına yapabilmesi ihtimali katılımcıların bir kısmına pek gerçekçi gelmedi; ama ben pek de öyle düşünmüyorum ki örneklerini zaten videolarda gördük.

Tabi bu yaklaşım her yerde uygulanabilecek bir yaklaşım değil. Belli koşullarda yatırım maliyetleri üretim bandı yaklaşıma göre oldukça fazla olacaktır.

Ä°ncelemeye deÄŸer bir konu ama maalesef internette bu konuyla ilgili bir kaynak bulamadım. Artık Yalın Enstitü’den bu alanda da bir öncülük bekliyoruz.