14 Temmuz’da tüm gün Yalın Enstitütü’nün “Otomotiv Yan Sanayiinde Kriz Yönetimi, Ayakta Kalma ve Güçlenme Stratejileri” adlı seminerindeydim. Semineri hazırlayan ve sunan tanıdık bir simaydı: Ali Rıza Yönel.

Seminerde en çok ilgimi çeken konu “Yatai Hoshiki” konsepti oldu. Yatai Japanya’da yaygın olan seyyar yiyecek tezgahlarına verilen ad imiş. Hoshiki ise metot ya da yol anlamına geliyormuş. Dolayısıyla “Yatai Hoshiki” de “Yatai Metodu” anlamına geliyor ve üretimde Yatai mantığını uygulamayı ifade ediyor.

Yatai mantığında organize edilen üretim süreci bir operatörün bütün operasyonları yaptığı hücrelerden (Süper Hücre) oluşuyor. Bir operatör bütün ürün veya hizmetten baştan sona sorumlu olduğu için büyük verimlilik artışları olduğu tespit edilmiş. Japonya’daki bir yan sanayide Yatai Hoshiki uygulaması devreye alındıktan sonraki 3 sene içerisinde stok çevrim hızı %33, verimlilik %19 artmış. Iskarta oranı %68, Müşteri şikayetleri ise %43 aşağıya inmiş.

Verilen örnekler arasında Canon’un Japonya’daki fax makinesi üretim tesisi de vardı. Tesiste üretim bandı yaklaşımından Yatai Hoshiki’ye geçildiğinde büyük oranda personel tasarrufu sağlanmış. Önceden herbiri tek bir operasyon yapan ve bir fax makinesi montajı yapmak için gerekli 100+ operasyona karşılık 100+ çalışan varken şimdi 100+ operasyonu tek başına yapan 30+ süper hücre olduğundan ve bunların bir önceki hat düzenine kıyasla aynı miktarda üretimi gerçekleştirebildikleri anlatıldı.

Hatta benzer bir dönüşüm hikayesinin Sanyo’da nasıl gerçekleştirildiğine dair bir video da izledik. Oldukça etkileyiciydi. Bu yaklaşım üretim bandı yaklaşıma kıyasla daha iyi

  • iş akış zamanları,
  • ayar ya da model değiştirme zamanları
  • ara stok ve bitmiş ürün stoğu
  • ıskarta ve yeniden işleme oranları
  • işçilik verimliliği
  • alan
  • iş tatmini ve sahiplenme
  • izlenebilirlik

sağlıyor.

Tabi seminerde bulunan birçok kişi (özellikle bazı Yan Sanayi patronları) üretim bandına kıyasla bu yaklaşımının nasıl daha iyi iş akış süresi ve iş gücü verimliliği getireceğini pek anlayamadı. Özellikle bir operatörün 100 civarı işlemi tek başına yapabilmesi ihtimali katılımcıların bir kısmına pek gerçekçi gelmedi; ama ben pek de öyle düşünmüyorum ki örneklerini zaten videolarda gördük.

Tabi bu yaklaşım her yerde uygulanabilecek bir yaklaşım değil. Belli koşullarda yatırım maliyetleri üretim bandı yaklaşıma göre oldukça fazla olacaktır.

İncelemeye değer bir konu ama maalesef internette bu konuyla ilgili bir kaynak bulamadım. Artık Yalın Enstitü’den bu alanda da bir öncülük bekliyoruz.